اختلال شخصیت خودشیفته جز اختلالات شخصبت هست و برای تشخیص آن، نیاز به ارزیابی متخصص بالینی هست. فردی که مبتلا به این اختلال است خود را مهم تر از دیگران می داند، به شدت نیازمند توجه و تحسین است، انتظار دارد همیشه برتر و بالا تر از دیگران باشد، حتی وقتی هیچ دستاوردی نداشته است، پرتوقع است، درباره ی موفقیت ها و استعداد های خود اغراق می کند، از دیگران برای رسیدن به خواسته هایش سؤ استفاده میکند، با خشم و تحقیر نسبت به خطا ها و اشتباهات واکنش نشان میدهند، در روابط بین فردی مشکل دارد چرا که اصلا همراهی و همدلی نشان نمی دهند، از ینکه فکر میکند کامل نیست، عصبانی می شود و احساس حقارت می کند.
یک فرد خودشیفته واقعا فکر میکند که برتر از دیگران است؟
جواب این سوال خیر است چرا که پشت این نقابِ اعتماد بنفسِ زیاد و غرور فراوان، کودکی با عزت نفسی شکننده زندگی می کند. عزت نفسی که با کوچکترین انتقاد و عیب جویی می شکند و او برای محافظت از خود، دست به این غرور کاذب می زند.
چرا افراد به رابطه با یک فرد خودشیفته ادامه میدهند؟
پارتنر یک فرد خوشیفته قبل از اینکه او را ترک کند ، تمام تلاش خود را میکند تا اوضاع درست شود و شرایط تغییر کند اما واقعیت این است که اختلالات شخصیت پایدار هستند و هیچ درمانی ندارند. اما چرا افراد، رابطه را با یک فرد نارسیست ادامه می دهند؟ چرا زمانی طولانی را صرف بهبود رابطه می کنند با اینکه هیچ نتیجه مثبتی نمی بینند؟ یکی از مهم ترین دلایل این است که آنها می ترسند که نکند با ترک فرد خودشیفته آنها سریعا تغییر کنند و برای نفر بعدی تبدیل به آدم بهتری شوند. اما واقعیت این است که هیچگاه این اتفاق نمی افتد چرا که اختلالات شخصیت بادوام هستند و تغییر پذیر نیستند.
اما فرض بگیریم که در محالات آنها تغییر می کنند؛ سوال اصلی این هست: اگر افراد خودشیفته برای نفری دیگر تغییر کنند، باز هم چیزی برای شما تغییر نمیکند؛ درد هایی که کشیده اید، آسیب هایی که دیده اید! پس چه اهمیتی دارد که آنها با نفر بعدی چطور رفتار می کنند؟ مهم دردی است که شما کشیده اید، دردی که لایقش نبوده اید.
جدایی از یک فرد خودشیفته چطور پیش می رود؟
اگر شما یک فرد خودشیفته را ترک کنید باید انتظار داشته باشید که ممکن است دوباره شما را به رابطه دعوت کند و از شما بخواهد که برگردید، البته تکرار میکنم که ممکن است این اتفاق بیوفتد و حتی برعکس، ممکن است خیلی سریع فرد دیگری را جایگزین شما کند چرا که روابط برای آنها بسیار سطحی است. برای خیلی از افراد، تمام شدن یک رابطه عاطفی، کارِ سخت و زمانبری است اما فرد خودشیفته، خیلی راحت فرد جدیدی را جایگزین می کند، که این رفتار می تواند برای پارتنر قبلی او رفتار بسیار آزاردهنده ای باشد.
اگر قصد طلاق از یک فرد خوشیفته را دارید باید بدانید که…
اگر با یک فرد خودشیفته ازدواج کرده باشید و حالا قصد جدایی دارید، احتمالا فرایندِ طلاق خیلی سختی را در پیشرو خواهید داشت و بر سر موضوعات مختلف مثل سرپرستی بچه ها، تقسیم اموال کشمش هایی را تجربه خواهید کرد. در روند جدایی، فرد خودشیفته تلاش می کند تا رابطه ی شما و افراد مشترک زندگی تان را خراب کند و این افراد را بر علیه شما بسیج کند. برای مثال ممکن است به دوست مشترکان پیام بدهد و بگوید، فکر میکنی برای مثال؛ نرگس خیلی دوست خوبیه برات؟ میدونی پشت سرت چیا میگه؟ من باهاش زندگی کردم و میدونم اصلا اون چیزی که نشون میده نیست.
اما نتیجه ی این کارِ فرد خوشیفته چیست؟ چرا اینکار را میکند؟ با بدگویی کردن او پشت سر شما، دوستان مشترکتان تحت تاثیر قرار می گیرند و شروع می کنند به سرزنش کردن شما و می گویند که چه کار اشتباهی کرده اید که همسرتان را ترک کرده اید و حالا گفتن این حرفها موجب می شود تا دوباره تمام عذاب هایی که کشیدیده اید را تصور کنید و بابت درد هایی که متحمل شده اید و هیچ کس آنها را نمی بیند، مجددا دچار تروما شوید.
چرا افراد خودشیفته ترسناک هستند؟
نکته ای که باید به آن توجه کرد و کمی موضوع را ترسناک می کند این است که افراد خودشیفته اصلا دوست ندارند طرد شوند و هر کاری میکنند تا شرایط جوری پیش برود که آن شخصی که ترک می کند، آنها باشند نه شخص مقابل! آنها ممکن است حتی دست به انتقام بزنند چرا که بسیار کینه توز هستند. یک مثال از کینه توزی و انتقام در افراد خودشیفته اینگونه است: افراد خودشیفته معمولا علاقه ای به بچه دار شدن ندارند اما در فرایند طلاق زمانی که شروع به رفتار های ناسازگارانه می کنند، وقتی به آنها تذکر داده می شود که این رفتار برای بچه ها سالم و امن نیست! آنها می گویند توقع داری چطور رفتار کنم؟ تو داری بچه هامو ازم میگیری؟!
نکته ی پایانی:
اگر شما نیز در ارتباط با یک فرد خودشیفته بوده اید و آسیب های بسیاری دیده اید، اولین و امن ترین کار مراجعه به کلینیک روانشناسی و صحبت کردن با یک درمانگر توانمند است. طبیعتا بودن در رابطه ای که همیشه مجبور بوده اید کوتاه بیایید و سکوت کنید، از شما یک فرد مضطرب و افسرده ساخته است که نیازمند کمک است.