در نوجوانان این اتفاق بسیار شایع است که یک دقیقه شاد و راضی باشند و لحظاتی بعد، شروع به گریه کردن کنند. اغلب اوقات این تغییرِ خلق و خو در نوجوانی یک امر طبیعی است ولی گاهی اوقات نیز میتواند نشان دهنده ی یک مشکل جدی باشد. به علت مهم بودن این موضوع، در ادامه این مقاله قصد داریم تا در مورد دلایل نوسانات خلقی در نوجوانی، به موارد مهمی اشاره کنیم.
- دلایل نوسانات خلقی در نوجوانی:
- تغییرات هورمونی:
نوسانات خلقی در دوران نوجوانی را می توان تا حد زیادی تحت تاثیر عوامل زیستی دانست. در نوجوانی، تغییرات هورمونیِ بسیاری اتفاق می افتند که میتوانند موجب نوسانات خلقی در این سن شوند. نوجوانان به علت تغییرات هورمونی در بلوغ، معمولاً تحریکپذیری، غم و اندوه شدید و ناامیدی را تجربه می کنند.
- هویت:
تلاش یک نوجوان برای کسب هویت نیز ممکن است در خلق و خوی آنها نقش داشته باشد. یک نوجوان به دنبال پیدا کردن مسیر جدید زندگی خود است و تلاش می کند تا به استقلال برسد. تک تک این تصمیم گیری ها با خود می تواند آشفتگی هایی به همراه داشته باشد که موجب ایجاد نوساانات خلقی در نوجوانی شوند. هنگامی که گروهی از نوجوانها در حال ساخت و پیدا کردن هویت خود هستند، برخی از نوجوانان ممکن است هویت جنسی یا جنسیت خود را زیر سوال ببرند. این فرآیند میتواند برای نوجوانان گیجکننده یا حتی ناامیدکننده باشد و این تجربه ممکن است بر خلق و خوی آنها تأثیر بگذارد. در این شرایط والدین از طریق کسب اطلاعات در مورد دوره ی رشدی نوجوانی و همراه بودن با نوجوان، میتوانند کمی از تنش این دوره بکاهند.
- ابراز وجود
از سوالات مهم در مرحله ی رشدی نوجوانی ، این سوال است: من کیستم؟” شیوه ابزار و بودن نوجوانان، مدام در حال تغییر کردن است به عنوان مثال، یک نوجوان ممکن است به مدت شش ماه فقط لباس سیاه بپوشد ولی شش ماه بعد، بجز رنگ های روشن لباس دیگری تن نکند. آنها در حال آزمایش و سنجش شخصیت های مختلف هستند تا در نهایت به تعادل برسند.
- استقلال
مستقل شدن موجب این می شود که نوجوان، احساسات متفاوتی را تجربه کند. آنها ممکن است غمگین شوند، بترسند، هیجان زده شوند و یا حتی احساس تنهایی کنند و در نهایت، این احساسات شدید موجب ایجاد نوسانات خلقی در نوجوانان می شود.
- استرس:
آیا تغییرات خلق و خوی فرزند شما بر جنبه های گوناگونی از او اثر گذاشته است؟ دلیل این اثرگذاری وسیع، می تواند استرس باشد. مطالعات نشان میدهند؛ نوجوانانی که سطح استرس بالایی را تجربه می کنند در خواب و تغذیه با مشکلات جدی روبرو میشوند.
- زندگی اجتماعی
آیا نوجوان شما زندگی و روابط جتماعی قوی دارد؟ در سن نوجوانی، فشار همسالان بسیار زیاد است و نوجوانان تلاش می کنند تا خود را در بین گروه های دوستی جا کنند و مورد تایید آنها قرار گیرند. بدون این نوع حمایت و حضور در گروه های دوستی، نوسانات خلقی می توانند گریبان گیر ذهن و روانِ نوجوان شوند. فقدان حمایت اجتماعی سالم، تغییر در روابط دوستانه و حتی قلدری می توانند بر روحیه نوجوان تأثیر بگذارند. شبکه های اجتماعی همچنین در زندگی اجتماعی بسیاری از نوجوانان نقش محوری دارند و بر تصویری که نوجوان از خودش دارد، تاثیر میگذارند.
- تنوع عصبی
نوجوانان اوتیستیک یا نوجوانانی که تشخیص بیش فعالی و نقص توجه گرفته اند، به علت تنوع عصبی، نوجوانی را با نوسانات خلقی بیشتری طی میکنند.
- والدین چطور میتوانند به نوجوانی که دارای نوسانات خلقی است کمک کنند؟
- آرامش خود را حفظ کنید: عصبانیت و تحت فشار قرار دادن نوجوان، نتیجه عکس به همراه دارد و نه تنها موجب نمی شود که نوجوان به حرف شما گوش دهد، بلکه شرایط را آشفته تر می کند. با نوجوان خود آرام، اما قاطعانه صحبت کنید حتی اگر نوجوان تان در مکالمه با شما ادبیات درستی را استفاده نکرده است.
- عادات سالم در خواب ایجاد کنید: یک نوجوانِ بیش از حد خسته یا کم خواب، احتمالاً در تنظیم احساسات خود دچار مشکل می شود. یکی از بزرگترین دلایلی که موجب میشود تا نوجوانان برای خوابیدن مشکل داشته باشند، این است که آنها از وسایل الکترونیکی در هنگام خواب استفاده می کنند. در این مورد میتوانید قانونی وضع کنید که یک ساعت قبل از خواب استفاده از گوشی ممنوع است و خودتان نیز به این قانون پایبند باشید.
- به ورزش کردن اهمیت دهید: ورزش یک تقویت کننده ی خلق و خوی است و می تواند کمک زیادی به کاهش نوسانات خلقی کند. نوجوان خود را تشویق کنید که هر روز حداقل 20 دقیقه ورزش کند، ورزش نه تنها استرس را کاهش می دهد، بلکه باعث ترشح اندورفین نیز می شود که به بهبود خلق و خو کمک می کند.
- رژیم غذایی سالم داشته باشید: خوردن صبحانه، کاهش مصرف کافئین و کاهش قند؛ یک رژیم غذایی عالی برای بهبود خلق و خو می باشد.
- خلاقیت را پرورش دهید. نوجوان خود را به انجام کارهای خلاقانه مانند نقاشی کردن، نوشتن، ساختن چیزی و…. تشویق کنید و اجازه دهید تا از طریق کارهای خلاقانه خود را ابراز کنند.
- با نوجوان خود صحبت کنید: چه چیزی بهتر از اینکه یک والد همدل، حمایتگر و شنونده برای نوجوان خود باشید؟ اجازه دهید تا فرزندتان با شما یک رابطه ی امن بسازد و شما آن کسی باشید که هنگام خستگی ها و آشفتگی ها، پایگاه امن او هست.
- از کجا متوجه شویم که نوسانات خلقی نوجوانم طبیعی است یا خیر؟
اصلی ترین عاملی که بیانگر نوسانات خلقی غیر طبیعی است، ایجاد نقص عملکردی در رفتار و اعمال نوجوان است. نقص عملکردی به این معناست که؛ نوجوان روابط دوستی پایداری ندارد، مدام در حال فریاد زدن و ابراز خشم است، در تکالیف درسی و مسائل تحصیلی به مشکل خورده است و بسیاری موارد دیگر که بیانگر مشکلِ اساسی هستند و نیاز به کمک حرفه ای دارند. برای تشخیص این موضوع که رفتار نوجوان طبیعی است یا خیر باید به مدت زمان این نوسانات خلقی، دامنه ی این رفتارها ( اینکه چندین محیط را در بر می گیرند؟) و شدت آنها توجه داشت. در انتها امیدواریم که این مقاله موجب آگاهی بخشی شما از دوره ی حساس نوجوانی شده باشد و باعث شود تا فرزند خود را بیشتر درک کرده و در این مسیر پر از چالش، در کنار او باشید.