خانواده درمانی چیست و چه فوایدی دارد؟

خانواده درمانی، یکی از انواع روان درمانی هست که به منظور کمک به موضوعات و مسائل خاصی که بر روی سلامت روان و عملکرد خانواده اثر میگذارند، طراحی و تعریف شده است. این نوع درمان، میتواند به تک تک اعضای خانواده کمک کند تا روابط قوی تری بسازند، ارتباطات شان را بهبود بخشند، تعارضات و مسائل درون خانواده را حل و فصل و مدیریت کنند.  خانواده درمانی از طریق بهبود روابط اعضای خانواده با یکدیگر، میتواند باعث ایجاد تغییر در روابط خانوادگی و موجب یک پیوند عاطفی عمیق، در بین اعضا شود. از اصلی ترین دلایل خانواده درمانی میتوان به ایجاد محیطی امن ، حل کردن مسائل خانوادگی و درک کردن مسائل منحصر به فردی که هر خانواده ای می تواند با آن روبرو شود، اشاره کرد.

خانواده درمانی در چه موضوعاتی می تواند مفید باشد؟

• مشکلات رفتاری در کودکان و نوجوانان
• تغییرات درون خانواده
• مشکلات ارتباطی
• جدایی، طلاق یا مسائل زناشویی
• مشکلات بین خواهر، برادرها
• مشکلات فرزند پروری- والد گری
• اتفاقات استرس آور یا تغییرات مهم زندگی
• تروما
• فوت یکی از اعضا خانواده
• تعارضات و مشکلات کودک-والد

چرا خانواده درمانی مفید و مهم هست؟

از آنجا که این نوع درمان بر “ارتباط” تاکید میکند، اعضای خانواده به تدریج میتوانند یاد بگیرند که چطور، احساسات و نیاز هایشان را به شیوه ی مناسب تری بیان کنند و تعارضات را به گونه ای حل کنند که آسیب حداقلی به روابط خانوادگی وارد شود.

در این نوع از درمان، مشاوره خانواده بر روی این موضوع ، تمرکز می کند که چطور اعضای خانواده می توانند مشکل و مسئله پیش آمده برای یک عضو را با کمک یکدیگر حل کنند. برای مثال، تصور کنید دختر خانواده امتحان مهمی در پیش دارد، حالا کاری که اعضا باید انجام بدهند این است که ببینند:

یک)  “دختر خانواده” به چه چیزی نیاز دارد تا بتواند به بهترین شکل ممکن برای امتحان پیش رو آماده شود؟

دو) اعضای خانواده چطور میتوانند در این مسئله همکاری و همراهی داشته باشند؟

گاهی اوقات ممکن است یکی از اعضا خانواده با مسائل سلامت روان، دست و پنجه نرم کند و عدم آگاهی اعضای خانواده با چنین موضوعی می تواند اوضاع را بدتر یا ثابت نگه دارد. برای مثال، به فردی که با افسردگی درگیر است، گفته شود که تو چرا انقدر کندی؟ چرا انقدر تنبلی؟ چرا هیچ کاری نمیکنی؟ و کلی چرای دیگر که میتواند اوضاع را برای فردی که افسردگی دارد بدتر کند چرا که فرد افسرده بیشتر از هر شخص دیگری، خودش را سرزنش میکند و حس گناه نسبت به خودش دارد. در چنین شرایطی، خانواده درمانی میتواند با افزایش آگاهی موجب شود تا  اعضای خانواده حمایت بیشتری را از خود نشان دهند و روند بهبود را سرعت ببخشند.

روند خانواده درمانی چگونه است؟

خانواده درمانی یک درمان مبتنی بر شواهد است و بر مبنای علم و گفت و گوی مبتنی بر مهارت، پیش می رود. این نوع درمان، یک محیط حمایتی و امن، به دور از هر گونه قضاوت را برای خانواده ایجاد میکند و اجازه میدهد تا اعضای خانواده در حضور یک روانشناس خانواده خوب، درباره ی مسائل و مشکلاتشان صحبت کنند. در طی این فرایند، شما بر روی بهبود روابط و تعاملات بین اعضا خانواده خود تمرکز می کنید و تلاش میکنید تا ارتباط سالم و شرایط مناسبی را برای یکدیگر ایجاد کنید.

درمانگر شما ممکن است:

• از هر یک از افراد خانواده در مورد نگرانی ها، دغدغه ها و امید هایشان در مورد خانواده درمانی بپرسد.
• اعضا را به صحبت کردن و شنیدن یکدیگر ترغیب کند.
• رفتارها و احساسات هر یک از اعضا را شفاف کند و اینگونه موجب شود تا افراد خانواده یکدیگر را بیشتر درک کنند.
• به اعضای خانواده کمک کند تا درک کنند که هر رفتار و حرف آنها چه تاثیری میگذارد.
• به خانواده شما کمک کند تا درک کنید چطور میتوانید بر یکدیگر اثرات مثبت بگذارید.
• راهکارهایی برای تغییر رفتار / الگوهای مشکل ساز ارائه دهد.

 چند نکته ی مهم در مورد خانواده درمانی:

از آنجا که خانواده درمانی، مانند سایر روان درمانی ها، متمرکز بر گفت و گو و مکالمه هست، برای همه اعضایی که در اتاق درمان، شرکت میکنند مشارکت ضروری است و نیاز به فعالیت تک تک اعضا می باشد.

برای اثربخشی و بهبود، نیاز به اعتماد و ایجاد رابطه ی درمانی بین شما و درمانگرتان مهم است. ( چطور می شود اعتقادی به درمان نداشت، به درمانگر هم اعتمادی نداشت ولی توقع داشته باشیم درمان جواب دهد و مشکلات به سمت بهبودی بروند؟)

خانواده درمانی معمولا یک درمان کوتاه مدت است ولی این موضوع از خانواده ای به خانواده ای دیگر میتواند متفاوت باشد و  بین چند جلسه تا چند ماه متغیر است.

درمانگر شما ممکن است بسته به شرایط، گاهی اعضای خانواده را به صورت فردی و گاهی هم بصورت گروهی، ملاقات کند.

واقعاً خانواده درمانی کار میکند؟ ( بررسی اثر بخشی و تحقیقات)

تحقیقات نشان میدهد که خانواده درمانی میتواند برای اهدافِ متفاوتی موثر باشد، بررسی چند تحقیق در زمینه اثربخشی خانواده درمانی عبارتند از:

• یک مطالعه در سال 2018 نشان داد که خانواده درمانی می تواند برای درمانِ مشکلات متمرکز بر بزرگسالان مانند؛ اختلالات ارتباطی، خشم و عصبانیت شریک عاطفی، اختلالات خلقی، اختلالات اضطرابی، سایکوز (روان پریشی) ، مصرف الکل و سازگاری با بیماری های مزمن مفید باشد.
• یک تحقیق در سال 2019 نشان داد که خانواده درمانی با بهبود عملکرد خانواده توانسته است به نوجوانانی که با مشکلات سلامت روان، درگیر هستند، کمک کند.
• یک بررسی در سال 2019 نشان داد که خانواده درمانی در درمان مشکلات رفتاری، هیجانی، اختلالات خوردن، اختلالات بدنی و بهبود از سواستفاده و غفلت موثر است.

یادمان باشد که:

از آنجایی که خانواده درمانی با تعارضات و مشکلات یک خانواده سر و کار دارد، قرار نیست که آسون باشد و در اتاق درمان، حتما لحظه هایی تجربه می شود که می تواند دشوار یا ناراحت کننده باشد. حتی گاهی اوقات افراد، زمانی که به بهبودی نزدیک می شوند، ممکن است احساس بدتری را تجربه کنند اما نکته ی مهم این است که در این لحظات سخت، یک خانواده درمانگر حرفه ای حضور دارد تا هر زمان که خسته شدیم، دستمان را بگیرد و دوباره ما وارد زمین بازی کند.

از کجا باید شروع کنم؟

اگر تصمیم به شروع خانواده درمانی گرفتید یا نیاز به اطلاعات بیشتری دارید، میتوانید با کلینیک تماس بگیرید یا از طریق پیام با مرکز مشاوره تجربه امن در ارتباط باشید.