قلدری میتواند کاری مثل رفتن به ایستگاه اتوبوس یا زمان بازی در مدرسه را برای کودکان به یک کابوس تبدیل کند. زورگویی میتواند آسیبهای روحی عمیقی به جا بگذارد و در شرایط شدیدتر ممکن است شامل تهدیدهای خشونتآمیز، خراب کردن وسایل، یا آسیب دیدن کسی باشد.
اگر کودک شما قربانی زورگویی است، میخواهید کمک کنید تا این مشکل حل شود. شما میتوانید به کودک خود کمک کنید تا با مسخره کردن، زورگویی، یا شایعات بد کنار بیاید و تاثیرات منفی آن را کمتر کند. حتی اگر زورگویی الآن در خانهتان وجود ندارد، مهم است که در مورد آن صحبت کنید تا کودکتان آمادگی لازم را در صورت بروز این مشکل داشته باشد.
کی و چه زمانی قلدری محسوب میشود؟
بیشتر بچهها در مقاطعی از زندگی خود توسط خواهر یا برادر یا دوستان مسخره میشوند. این معمولاً ضرری ندارد وقتی که شوخی و بازی است و هر دو طرف آن را جالب میدانند. اما وقتی مسخره کردن به یک رفتار آزاردهنده و مداوم تبدیل شود، به زورگویی تبدیل میشود و باید متوقف شود.
زورگویی زمانی است که همسالان بهطور عمدی از روشهای جسمی، کلامی، یا روانی برای آزار دیگران استفاده میکنند، با استفاده از تفاوت قدرت واقعی یا تصوری بین زورگو و قربانی. زورگویی میتواند شامل ضرب و شتم، هل دادن، فحاشی، تهدید، تمسخر و حتی اخاذی باشد. بعضی از کودکان با طرد کردن دیگران یا پخش شایعات به زورگویی میپردازند. برخی دیگر از رسانههای اجتماعی یا پیامهای الکترونیکی برای اذیت کردن یا آسیب زدن به احساسات دیگران استفاده میکنند.
مهم است که زورگویی را جدی بگیرید و آن را فقط چیزی که بچهها باید “تحمل کنند” ندانید. اثرات آن میتواند جدی باشد و بر احساس امنیت و اعتماد به نفس کودکان تاثیر بگذارد. در موارد شدید، زورگویی باعث تراژدیهایی مانند خودکشیها یا تیراندازیهای مدرسه شده است.
چرا بچهها قلدری میکنند؟
کودکان به دلایل مختلفی زورگویی میکنند. بعضی وقتها آنها به این دلیل زورگویی میکنند که به یک قربانی نیاز دارند — کسی که از نظر عاطفی یا جسمی ضعیفتر به نظر میرسد یا به نوعی متفاوت رفتار میکند یا به نظر میرسد — تا خودشان احساس مهم بودن، محبوبیت یا کنترل بیشتری داشته باشند. گرچه بعضی از زورگوها از قربانیان خود بزرگتر یا قویتر هستند، این همیشه درست نیست.
گاهی اوقات کودکان دیگران را اذیت میکنند چون خودشان اینگونه رفتار کردهاند. ممکن است آنها فکر کنند این رفتار طبیعی است چون در خانوادهها یا محیطهای دیگر شاهد فریاد زدن و دعوا بودهاند. حتی بعضی از برنامههای تلویزیونی محبوب به نظر میرسد که بیاحترامی و بدرفتاری را ترویج میدهند — مردم “اخراج میشوند”، طرد میشوند یا برای ظاهر یا عدم تواناییشان مسخره میشوند.
نشانههای زورگویی چیست؟
مگر اینکه کودک شما در مورد زورگویی صحبت کند — یا آسیبها یا کبودیهای ظاهری داشته باشد — ممکن است تشخیص اینکه زورگویی اتفاق میافتد یا نه، دشوار باشد.
اما برخی علائم هشداردهنده وجود دارد. والدین ممکن است متوجه شوند که کودکان:
• رفتار متفاوتی دارند یا مضطرب به نظر میرسند.
• غذا نمیخورند، خواب خوبی ندارند یا از کارهایی که قبلاً از آن لذت میبردند، اجتناب میکنند.
• بیشتر از حد معمول نگران یا غمگین هستند.
• از موقعیتهای خاصی اجتناب میکنند (مثل رفتن به مدرسه با اتوبوس).
اگر شک دارید که کودک شما تحت زورگویی است ولی او تمایل ندارد در این باره صحبت کند، سعی کنید به طور غیرمستقیم موضوع را مطرح کنید. مثلاً میتوانید یک موقعیت از یک برنامه تلویزیونی ببینید و بپرسید: “نظرت درباره این موضوع چیست؟” یا “فکر میکنی آن شخص باید چی کار میکرد؟” این ممکن است منجر به سوالاتی مانند: “آیا تا حالا این را دیدهای؟” یا “آیا خودت این را تجربه کردهای؟” شود.
به کودکتان یادآوری کنید که اگر آنها مورد زورگویی یا آزار قرار گرفتند — یا شاهد چنین اتفاقی بودند — مهم است که به کسی بگویند، چه شما، یک بزرگتر (معلم، مشاور مدرسه، یا دوست خانوادگی) یا خواهر/برادرشان.
خانوادهها چه کارهایی میتوانند انجام دهند؟
اگر کودک شما در مورد زورگویی صحبت کند، آرام بشنوید و حمایت و تسلی دهید. کودکان اغلب از گفتن زورگویی به بزرگترها امتناع میکنند زیرا از اینکه این اتفاق میافتد شرمنده هستند یا نگرانند که والدینشان ناامید، عصبانی یا واکنشی باشند.
بعضی از کودکان احساس میکنند که خودشان مقصر هستند و اگر بهگونهای متفاوت رفتار میکردند، این اتفاق نمیافتاد. گاهی اوقات میترسند که اگر زورگو بفهمد که آنها گفتهاند، وضعیت بدتر خواهد شد. برخی دیگر نگرانند که والدینشان به آنها اعتماد نکنند یا هیچ اقدامی انجام ندهند. یا کودکان نگران هستند که والدین آنها را به مقابله با زورگو ترغیب کنند در حالی که خودشان از این کار میترسند.
کودکتان را برای انجام کار درست، یعنی صحبت کردن با شما، تحسین کنید. به کودکتان یادآوری کنید که آنها تنها نیستند — بسیاری از مردم در یک مقطع زمانی تحت زورگویی قرار میگیرند. توضیح دهید که زورگو است که بد رفتار میکند — نه کودک شما. به آنها اطمینان دهید که شما با هم تصمیم خواهید گرفت که چه کاری باید انجام دهید.
اگر در مدرسه زورگویی اتفاق میافتد، کسی را در مدرسه (مدیر، پرستار مدرسه یا مشاور یا معلم) از وضعیت مطلع کنید. اغلب آنها میتوانند اوضاع را زیر نظر بگیرند و اقداماتی برای جلوگیری از مشکلات بیشتر انجام دهند.
پیشنهاداتی برای کودکان
والدین میتوانند به کودکان کمک کنند تا اگر زورگویی اتفاق افتاد، چگونه با آن کنار بیایند. برخی از والدین ممکن است وسوسه شوند که به کودک خود بگویند که مقابله کنند. با این حال، مهم است که به کودکان توصیه کنید که در برابر زورگویی با مقابله یا زورگویی متقابل پاسخ ندهند. این میتواند سریعاً به خشونت و مشکلات بیشتر منجر شود.
در عوض، بهتر است که از موقعیت دوری کنند، با دیگران باشند و به یک بزرگتر گزارش دهند.
راههای دیگری که کودکان میتوانند وضعیت را بهبود ببخشند و احساس بهتری داشته باشند عبارتند از:
• به یک بزرگتر بگویند (معلم، مدیر، والدین).
• از زورگو دوری کنند و از سیستم دوستی استفاده کنند.
• خشم خود را کنترل کنند.
• شجاعانه رفتار کنند، از زورگو دوری کنند و او را نادیده بگیرند.
ساخت اعتماد به نفس
مقابله با زورگویی میتواند به اعتماد به نفس کودک آسیب بزند. برای کمک به بازسازی آن، کودکان را تشویق کنید که وقت خود را با دوستانی که تأثیر مثبت دارند بگذرانند. شرکت در کارگاه های کودک نیز برای ساخت مهارت در کودکان فوق العاده هست. اگر مایل به شرکت در کارگاه های کودک هستند|، مرکز مشاوره تجربه امن کارگاه های متنواعی را در این مورد برگزار می کند.